Podatek akcyzowy to jeden z kluczowych elementów polityki fiskalnej państw Unii Europejskiej, w tym Polski. Jest to podatek pośredni, który ma wpływ na ceny wielu produktów codziennego użytku, takich jak paliwa, alkohol czy wyroby tytoniowe. W 2026 roku wprowadzono nowe stawki akcyzy, które znacząco wpłyną na rynek konsumpcyjny.
Jakie są cele podatku akcyzowego?
Podatek akcyzowy ma przede wszystkim charakter restrykcyjny. Wprowadzony został z myślą o zmniejszeniu popytu na niektóre, często szkodliwe dla zdrowia produkty. Dotyczy to zwłaszcza wyrobów tytoniowych, napojów alkoholowych oraz paliw. Dzięki akcyzie państwo może regulować spożycie tych dóbr, co jest szczególnie istotne w kontekście ochrony zdrowia publicznego.
Akcyza ma również istotny wpływ na budżet państwa. Przychody z tego podatku są znaczącym źródłem finansowania dla wielu krajów. W 2026 roku przewiduje się, że wpływy z akcyzy w Polsce wyniosą około 103,3 miliarda złotych.
Jakie produkty podlegają akcyzie?
Podatek akcyzowy obejmuje szeroką gamę produktów. Najczęściej dotyczy to wyrobów konsumpcyjnych, które są powszechnie używane. W 2026 roku w Polsce akcyzą objęto między innymi:
- wyroby tytoniowe, takie jak papierosy, cygara i tytoń do palenia,
- napoje alkoholowe, w tym piwo, wino i wódka,
- paliwa, w tym benzyna, olej napędowy i gaz płynny LPG,
- wyroby energetyczne, takie jak energia elektryczna i gaz ziemny.
Warto również zauważyć, że niektóre produkty, takie jak samochody osobowe, kosmetyki czy karty do gry, podlegają krajowym regulacjom akcyzowym, które mogą różnić się od standardów unijnych.
Jakie zmiany w stawkach akcyzy wprowadzono w 2026 roku?
Wraz z nadejściem 2026 roku w Polsce wprowadzono znaczące zmiany w stawkach akcyzy, które bezpośrednio wpłynęły na ceny wielu produktów. Najważniejsze zmiany obejmują:
- podwyżkę akcyzy na papierosy, cygara i cygaretki o około 20%,
- wzrost akcyzy na tytoń do palenia o 30%,
- znaczący wzrost akcyzy na płyny do e-papierosów o 50%,
- podwyżkę akcyzy na wyroby nowatorskie, takie jak podgrzewane wyroby tytoniowe, o 20%.
Zmiany te mają na celu nie tylko ograniczenie konsumpcji, ale także zwiększenie przychodów budżetowych.
Nowe stawki akcyzy mają sprzyjać rzuceniu nałogu tytoniowego oraz zwiększyć wpływy do budżetu państwa.
Jak obliczany jest podatek akcyzowy na samochody?
W Polsce akcyza na samochody osobowe jest obliczana w zależności od pojemności silnika. System ten jest stosowany od wielu lat i ma na celu regulację rynku pojazdów. Aktualne stawki akcyzy wyglądają następująco:
- dla samochodów z silnikiem do 2000 cm³ – 3,1% od wartości rynkowej,
- dla samochodów z silnikiem powyżej 2000 cm³ – 18,6% od wartości rynkowej.
Podatek ten jest pobierany jednorazowo przy pierwszej rejestracji pojazdu w Polsce i ma na celu zrównoważenie obciążeń podatkowych w kontekście ochrony środowiska.
Jakie są zasady opodatkowania wyrobów energetycznych?
Wyroby energetyczne, takie jak benzyna, olej napędowy czy gaz płynny, również podlegają opodatkowaniu akcyzą. W Unii Europejskiej, w tym w Polsce, stawki te są zharmonizowane, co oznacza, że muszą spełniać minimalne wymogi określone przez dyrektywy UE. W 2026 roku stawki akcyzy na wybrane wyroby energetyczne przedstawiają się następująco:
- benzyna ołowiowa – 421 euro za 1000 litrów,
- benzyna bezołowiowa – 359 euro za 1000 litrów,
- olej napędowy – 330 euro za 1000 litrów,
- gaz płynny LPG – 125 euro za 1000 kg.
Wysokość akcyzy na te produkty zależy od ich przeznaczenia – na przykład, paliwa wykorzystywane do celów grzewczych mogą być opodatkowane niższymi stawkami.
Energia elektryczna
Podobnie jak wyroby energetyczne, energia elektryczna jest objęta podatkiem akcyzowym. W Polsce stawki te różnią się w zależności od sposobu wykorzystania:
- do celów działalności gospodarczej – 0,50 EUR/MWh,
- do celów niezwiązanych z działalnością gospodarczą – 1 EUR za MWh.
Takie różnice mają na celu promowanie efektywności energetycznej i zmniejszenie zużycia energii w gospodarstwach domowych.
Jak ubiegać się o zwrot podatku akcyzowego?
Rolnicy, którzy wykorzystują olej napędowy do produkcji rolnej, mogą ubiegać się o zwrot podatku akcyzowego zawartego w jego cenie. Proces ten jest regulowany przez Rozporządzenie Rady Ministrów i wymaga złożenia odpowiednich wniosków w urzędach gminnych lub miejskich. W 2026 roku terminy składania wniosków są następujące:
- od 2 lutego do 2 marca – dla zakupu oleju napędowego w okresie od 1 sierpnia 2025 do 31 stycznia 2026,
- od 3 sierpnia do 31 sierpnia – dla zakupu oleju napędowego w okresie od 1 lutego do 31 lipca 2026.
Wnioski muszą być poparte fakturami VAT lub ich kopiami, które potwierdzają zakup oleju napędowego.
Zwrot podatku akcyzowego to istotna ulga dla rolników, którzy ponoszą wysokie koszty produkcji rolnej.
Podatek akcyzowy jest jednym z najważniejszych narzędzi fiskalnych, które umożliwia państwom regulację rynku konsumpcyjnego oraz zwiększenie dochodów budżetowych. W 2026 roku zmiany w stawkach akcyzy będą miały bezpośredni wpływ na ceny wielu produktów, co z kolei wpłynie na zachowania konsumentów. Dlatego istotne jest, aby być na bieżąco z aktualnymi przepisami i zmianami w prawie podatkowym.
Co warto zapamietać?:
- Podatek akcyzowy w Polsce w 2026 roku przewiduje wpływy na poziomie około 103,3 miliarda złotych.
- Akcyza obejmuje wyroby tytoniowe, napoje alkoholowe, paliwa oraz wyroby energetyczne.
- W 2026 roku wprowadzono podwyżki akcyzy: papierosy (+20%), tytoń (+30%), płyny do e-papierosów (+50%), wyroby nowatorskie (+20%).
- Akcyza na samochody osobowe wynosi 3,1% dla silników do 2000 cm³ i 18,6% dla silników powyżej 2000 cm³.
- Rolnicy mogą ubiegać się o zwrot akcyzy na olej napędowy w określonych terminach, z wymaganymi dokumentami potwierdzającymi zakup.
